Tới dự Hội thảo có đại diện của TANDTC, VKSNDTC, Bộ Công an và một số cơ quan, đơn vị liên quan. Bà Lê Thị Thu Ba, Phó trưởng Ban Thường trực BCĐ CCTPTW chủ trì Hội thảo.

Đào tạo lồng ghép nội dung CCTP

Phát biểu khai mạc, bà Lê Thị Thu Ba, Phó trưởng Ban Thường trực BCĐ CCTPTW cho biết: Chiến lược CCTP đến năm 2020 được xác định tại NQ số 49 rất quan trọng trong đường lối đổi mới của Đảng. Việc thực hiện chiến lược CCTP có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN. Ngoài các hình thức thông tin tuyên truyền, có một kênh quan trọng làm “cầu nối” đưa chủ trương, nhiệm vụ CCTP đi vào cuộc sống, đó là các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chính trị; các cơ sở đào tạo luật; cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tư pháp… Và, mục tiêu của Hội thảo này nhằm tìm ra cách tốt nhất để đưa chủ trương CCTP vào các cơ sở đào tạo nói trên.

Thảo luận tại Hội thảo, các đại biểu đều khẳng định sự cần thiết phải lồng ghép nội dung CCTP vào chương trình đào tạo, bồi dưỡng, có thể ở các cấp độ, ngành đào tạo khác nhau. Hiện nay, nội dung này đã được đưa vào các cơ sở đào tạo thông qua nhiều hình thức, biện pháp đa dạng, với các mức độ khác nhau, phù hợp với đối tượng đào tạo, bồi dưỡng đặc thù của từng trường. Bên cạnh đó, cần thay đổi nhận thức về CCTP và vị trí, vai trò của các Cơ quan tư pháp hiện nay; đặc biệt là vị trí, vai trò của Tòa án theo tinh thần CCTP.

Xây dựng khung pháp lý về đào tạo CCTP

Học viện Tòa án cũng là cơ sở đào tạo, lồng ghép khá tốt nội dung CCTP vào đào tạo cán bộ. Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ là đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ xét xử cho Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án và công chức Tòa án, Học viện Tòa án có nhiều thuận lợi trong việc chủ động xây dựng nhiều chương trình đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ khác nhau. Điều này cho phép Học viện Tòa án lồng ghép, đưa các nội dung về cải cách tư pháp vào chương trình đào tạo bồi dưỡng, giúp thay đổi tư duy của Thẩm phán và Thư ký Tòa án về cải cách tư pháp trong quá trình xét xử và xây dựng hệ thống Tòa án. Các vụ án bảo đảm tính độc lập xét xử, chất lượng tranh tụng tại phiên tòa được nâng cao. Bên cạnh đó, các Thẩm phán và cán bộ Tòa án cũng ý thức việc tự học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, rèn luyện bãn lĩnh chính trị, kiến thức xã hội, trình độ ngoại ngữ - một trong những nhiệm vụ quan trọng về xây dựng đội ngũ có chức danh tư pháp. Đó là đề cao quyền hạn và trách nhiệm pháp lý; nâng cao và cụ thể hóa tiêu chuẩn về chính trị, phẩm chất, đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ và kinh nghiệm, kiến thức xã hội đối với từng loại cán bộ. Kết quả đó đã góp phần hoàn thiện hệ thống Tòa án về tiêu chí nhân lực; chất lượng xét xử ngày càng được nâng cao, tỷ lệ án hủy, cải sửa ít hơn những năm trước. Có thể đánh giá rằng, công tác đào tạo, bồi dưỡng của Học viện Tòa án trong thời gian qua, nhất là từ năm 2012 trở lại đây ngày càng có những đóng góp quan trọng vào việc nâng cao chất lượng, hiệu quả các mặt của Tòa án nhân dân. Trong đó, việc đưa nội dung của cải cách tư pháp vào chương trình đào tạo, bồi dưỡng đóng vai trò then chốt.

Bên cạnh đó, Học viện Tòa án còn tổ chức nhiều hội thảo, tọa đàm về chuyên môn cũng như góp ý cho dự thảo các Đạo luật, trong đó lồng ghép các tham luận về chiến lược cải cách tư pháp và thực hiện các nhiệm vụ cải cách tư pháp trong từng giai đoạn khác nhau. Các Hội thảo về góp ý xây dựng luật cũng được Học viện xây dựng chương trình để Học viên tự tổ chức riêng hoặc phối hợp tổ chức cùng với các Vụ, Viện thuộc Tòa án nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân địa phương. Nội dung của các hội thảo góp ý xây dựng luật luôn được đề cập tới định hướng chiến lược cải cách tư pháp theo tinh thần của Nghị quyết 49/NQ-TW. Các kết quả, kỷ yếu của Hội thảo đã đóng góp tích cực cho việc đề xuất các ý kiến góp ý xây dựng Hiến pháp năm 2014, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 và các Luật khác.

Hiện nay, các chương trình đào tạo được xây dựng theo yêu cầu cụ thể của từng chức danh. Nội dung luôn được thiết kế gồm phần chung và phần kỹ năng. Đặc biệt là chức danh Thẩm phán, chương trình tập trung vào kỹ năng thực hành điều hành tố tụng và kỹ năng phân tích pháp lý để đưa ra phán quyết. Đối với phần chung, được xây dựng nhằm nâng cao nhận thức chính trị, đạo đức nghề nghiệp, lịch sử Tòa án nhân dân, thực hiện quyền tư pháp của Tòa án nhân dân và lồng ghép các chuyên đề giới thiệu, tuyên truyền về tinh thần, nhiệm vụ cải cách tư pháp và hoạt động tư pháp. Các chuyên đề về CCTP cũng được xây dựng đa dạng bằng các buổi nói chuyện hay giảng bài của các chuyên gia trong và ngoài hệ thống Tòa án, đặc biệt là những chuyên gia, lãnh đạo trực tiếp hoặc tham mưu xây dựng các Nghị quyết của Đảng. Mục tiêu của việc tuyên truyền nội dung NQ số 49 trong chương trình đào tạo, bồi dưỡng tại Học viện Tòa án là tăng cường nhận thức cho Thẩm phán và cán bộ Tòa án về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống tư pháp Việt Nam; vị trí, vai trò, nhiệm vụ của TAND trong thực hiện quyền tư pháp; đổi mới việc tổ chức phiên tòa xét xử; đổi mới mô hình tố tụng theo hướng kết hợp mô hình tố tụng thẩm vấn và tố tụng tranh tụng; đảm bảo quyền được xét xử công bằng trước Tòa án.

Từ thực tiễn nêu trên, Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Thuân cho rằng, cần phải phân biệt đào tạo lồng ghép hay không ở từng cơ sở đào tạo. Đối với cơ sở đào tạo trực tiếp cán bộ tư pháp cần coi đây là nội dung đào tạo chính, còn các cơ sở khác thì có thể đào tạo lồng ghép nội dung này. Bên cạnh đó, việc trang bị tư duy nhận thức về CCTP tại các cấp ủy, chính quyền địa phương làm thay đổi nhận thức của các cán bộ về vấn đề này là điều cần thiết. Về chương trình giảng dạy tại Học viện Tòa án, TANDTC đã xây dựng các chuyên đề về CCTP như vấn đề tranh tụng trong xét xử, nhiệm vụ thực hiện quyền tư pháp của Tòa án… Và tới đây sẽ xây dựng thành môn học hay giáo trình để đưa vào chương trình đào tạo tại Học viện.