TS. Phạm Thị Hải Dịu

Giảng viên – Học viện Toà án

Đặt vấn đề

Với đặc điểm thể chất, tinh thần chưa phát triển hoàn thiện, người chưa thành niên tham gia lao động sớm sẽ đem lại nhiều hệ quả tiêu cực về sức khoẻ, tinh thần, cơ hội được giáo dục, phát triển nhân cách toàn diện. Hơn nữa, tham gia lao động ở độ tuổi chưa thành niên khiến nhóm đối tượng này dễ rơi vào tình trạng bị bóc lột, lạm dụng. Theo Ước tính của ILO, thế giới có khoảng 152 triệu lao động trẻ em. Riêng ở Việt Nam, có khoảng hơn 1 triệu trẻ em từ 5-17 tuổi đang tham gia lao động.[1] Chính vì vậy, pháp luật quốc tế, pháp luật các quốc gia đặc biệt quan tâm tới vấn đề này. Bài viết dưới đây sẽ phân tích một số quy định của Tổ chức lao động quốc tế và pháp luật một số quốc gia về lao động chưa thành niên.

1.         Quy định của Tổ chức lao động quốc tế về lao động chưa thành niên

Tổ chức lao động quốc tế (ILO) là tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc, thành lập ngày 11/4/1919 theo Hiệp ước Vecxay. Hiện tại, ILO có 187 quốc gia thành viên, ILO nỗ lực thúc đẩy công bằng xã hội cũng như các quyền con người và lao động được quốc tế công nhận, đồng thời theo đuổi sứ mệnh sáng lập của mình rằng công bằng xã hội là điều cần thiết cho hòa bình phổ quát và lâu dài.[2] Lao động chưa thành niên là một trong những vấn đề mà ILO rất quan tâm. Thực chất, ILO không sử dụng thuật ngữ “lao động chưa thành niên” mà sử dụng thuật ngữ “lao động trẻ em” hoặc “người trẻ”. Tuy nhiên, thuật ngữ “trẻ em” hay “người trẻ” được ILO định nghĩa là “người dưới 18 tuổi” và “người chưa thành niên” cũng được Liên hợp quốc định nghĩa là “người dưới 18 tuổi”[3] nên có thể hiểu các thuật ngữ này có sự tương đồng. Từ năm 1919, ILO đã ban hành hơn 200 Công ước và Khuyến nghị, trong đó có 21 Công ước và Khuyến nghị trực tiếp đề cập đến vấn đề lao động chưa thành  niên.

Về độ tuổi tối thiểu

Công ước số 138 về tuổi tối thiểu được làm việc quy định độ tuổi tối thiểu được làm việc hoặc được lao động và độ tuổi mà các thiếu niên có thể phát triển đầy đủ nhất về thể lực và trí lực. Theo Công ước này, các quốc gia thành viên quy định cụ thể độ tuổi nhưng không được thấp hơn độ tuổi kết thúc chương trình giáo dục bắt buộc và 15 tuổi là độ tuổi lao động tối thiểu nói chung. ILO cho rằng, chỉ khi nào trẻ em đã có một nền tảng giáo dục cơ bản thì các em mới được chuẩn bị đầy đủ cho một cuộc sống làm việc hiệu quả và trọn vẹn.[4] Tuy nhiên, ILO cũng cho phép các nước đang phát triển có thể quy định mức tối thiểu là 14 tuổi trong giai đoạn đầu (Điều 1 và Điều 2) và phải nâng dần độ tuổi tối thiểu lên mức phù hợp với sự phát triển toàn diện nhất về thể chất và tinh thần của thanh thiếu niên. Cùng với Công ước số 138, Khuyến nghị số 146 mang tính chất bổ trợ và đưa ra nhiều quy định về lao động trẻ em, góp phần to lớn trong việc bảo vệ nhóm đối tượng này khỏi các tác động tiêu cực từ việc tham gia lao động.

ILO cũng quy định 18 tuổi là độ tuổi tối thiểu được phép thực hiện công việc nguy hiểm - công việc hoặc nghề nghiệp nào mà do tính chất hoặc điều kiện tiến hành có thể có hại cho sức khỏe, sự an toàn hoặc đạo đức của trẻ em. Tuy nhiên, ILO vẫn quy định trường hợp ngoại lệ đối với các quốc gia đang phát triển là độ tuổi này có thể quy định không dưới 16 tuổi nhưng phải đảm bảo an toàn và phẩm hạnh cho người chưa thành niên (Điều 3). Các quốc gia đang phát triển cũng có thể cho phép độ tuổi 13 đến 15 tuổi được thực hiện các công việc nhẹ nhàng. Ngoài quy định chung về độ tuổi tối thiểu được làm việc theo công ước số 138 thì ILO còn quy định cụ thể về độ tuổi tối thiểu được làm việc trong từng lĩnh vực như công nghiệp, phi công nghiệp, nông nghiệp, công việc dưới mặt đất, hầm mỏ, công việc đánh bắt cá…

Về việc làm và học nghề

Theo Công ước 138 thì các quốc gia có thể cho phép trẻ dưới độ tuổi lao động tối thiểu làm công việc nhẹ. Công việc nhẹ được định nghĩa trong Công ước là công việc không làm ảnh hướng đến việc học hành của trẻ hoặc khả năng trẻ hưởng lợi từ việc học hành và không gây hại cho trẻ. Đối với các quốc gia ấn định độ tuổi lao động tối thiểu là 15 tuổi, thì trẻ em 13-14 tuổi được phép làm công việc nhẹ, còn đối với các quốc gia ấn định độ tuổi lao động tối thiểu là 14 tuổi, thì trẻ em 12-13 tuổi có thể làm công việc nhẹ.

Về quy định thực hiện công việc nguy hiểm, theo Công ước thì người từ 18 tuổi được phép thực hiện công việc nguy hiểm - là bất kỳ công việc hoặc nghề nghiệp nào mà do tính chất hoặc điều kiện tiến hành có thể có hại cho sức khỏe, sự an toàn hoặc đạo đức của trẻ em. Tuy nhiên, Công ước 138 chấp nhận cho các quốc gia cho phép thanh thiếu niên từ độ tuổi 16 thực hiện công việc nguy hiểm với điều kiện là sức khỏe, an toàn và đạo đức của trẻ được bảo vệ đầy đủ và trẻ đã được hướng dẫn hoặc đào tạo thích đáng.

Điều 3 Khuyến nghị số 190 của ILO quy định công việc nguy hiểm cấm trẻ em bao gồm: (i) công việc khiến trẻ em bị xâm hại về thể chất, tâm lý hoặc tình dục; (ii) làm việc  dưới lòng đất, dưới nước, ở  độ cao nguy hiểm hoặc trong không gian hạn chế; (iii) làm việc với máy móc, thiết bị và công cụ nguy hiểm, hoặc liên quan đến việc xử lý hoặc vận chuyển thủ công các vật nặng; (iv) làm việc trong môi trường không lành mạnh, ví dụ, có thể khiến trẻ em tiếp xúc với các chất, tác nhân hoặc quy trình nguy hiểm, hoặc với nhiệt độ, mức độ tiếng ồn hoặc rung động gây hại cho sức khỏe của trẻ; (v) làm việc trong điều kiện đặc biệt khó khăn như làm việc nhiều giờ hoặc vào ban đêm hoặc làm việc mà trẻ em bị giam giữ vô lý tại cơ sở của người sử dụng lao động (NSDLĐ).

Về quy định đào tạo nghề đối với lao động chưa thành niên, Đoạn 1 Khuyến nghị 146 quy định: để đảm bảo sự thành công của chính sách quốc gia, cần ưu tiên cao cho việc lập kế hoạch và đáp ứng nhu cầu của người chưa thành niên trong các chính sách và chương trình phát triển quốc gia và mở rộng liên tục các biện pháp liên quan cần thiết để cung cấp các điều kiện tốt nhất có thể về tăng trưởng thể chất và tinh thần của người chưa thành niên. Thêm vào đó, tại đoạn 2 của Khuyến nghị cũng nêu lên biện pháp quan trọng là phát triển và mở rộng một cách tiến bộ các cơ sở phù hợp cho giáo dục và định hướng nghề nghiệp và đào tạo phù hợp với nhu cầu của người chưa thành niên. Ngoài Khuyến nghị số 146, ILO còn có một số Công ước quy định về việc đào tạo nghề đối với lao động chưa thành niên như Công ước số 88 năm 1948 về dịch vụ việc làm; Công ước số 142 năm 1975 về hướng nghiệp và đào tạo nghề trong việc phát triển nguồn nhân lực.

Về điều kiện lao động và điều kiện sử dụng lao động

Về an toàn lao động, ILO quy định NSDLĐ chỉ được sử dụng lao động chưa thành niên sau khi kiểm tra y tế cẩn thận, có chứng nhận y tế về đủ khả năng thực hiện công việc phải làm và chỉ được sử dụng người lao động dưới 18 tuổi nếu kiểm tra sức khoẻ định kỳ ít nhất 1 năm/ lần. Trường hợp công việc có rủi ro cao đối với sức khoẻ thì cần kiểm tra y tế bổ sung và kéo dài ít nhất đến khi người lao động đủ 21 tuổi. Kết quả khám sức khoẻ của lao động chưa thành niên phải được lưu trữ đầy đủ và NSDLĐ phải gửi thông báo về việc kiểm tra y tế cho đối tượng này đến cơ quan quản lý.

Về thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi, ILO đưa ra giới hạn cụ thể đối với từng nhóm tuổi. Theo đó, Công ước số 79 về làm việc ban đêm của thanh niên (nghề phi công nghiệp) quy định trẻ em dưới 14 tuổi được phép làm việc toàn thời gian hoặc bán thời gian và trẻ em trên 14 tuổi vẫn phải tham gia chương trình giáo dục bắt buộc toàn thời gian sẽ không được tuyển dụng hoặc làm việc vào ban đêm trong thời gian ít nhất 14 giờ liên tục, kể cả khoảng thời gian từ 8 giờ tối đến 8 giờ sáng (Điều 1). Khuyến nghị số 146 quy định cấm người lao động từ 13 đến dưới 15 tuổi làm thêm giờ, đảm bảo thời gian nghỉ ngơi liên tục tối thiểu trong 12 giờ (nghỉ chuyển ca) và các ngày nghỉ thông thường hàng tuần. Đồng thời, nhóm lao động này cũng được đảm bảo nghỉ lễ hàng năm có lương bằng ít nhất 4 tuần và không được ngắn hơn mức đảm bảo cho người trưởng thành trong bất kỳ trường hợp nào (đoạn 13). Ngoài ra, Công ước số 6, số 79, số 90 về tiểu chuẩn làm đêm đối với người chưa thành niên đều quy định cấm sử dụng người lao động dưới độ tuổi tối thiểu làm việc vào ban đêm.

   Về tiền lương, Khuyến nghị số 146 quy định người lao động chưa thành niên được đối xử bình đẳng về tiền lương khi thực hiện công việc có giá trị ngang nhau (đoạn 13). Thực tế, mặc dù Công ước số 131 năm 1970 về ấn định lương tối thiểu không yêu cầu các quốc gia phải xây dựng một mức lương tối thiểu riêng cho người lao động chưa thành niên, nhưng một số quốc gia vẫn quy định mức lương tối thiểu riêng cho nhóm người lao động nyaf như Tanzania[5], Ireland, Áo… theo hướng quy định mức lương tối thiểu áp dụng đối với người lao động dưới 18 tuổi thấp hơn so với lao động thành niên.

2.            Pháp luật của Hàn Quốc về lao động chưa thành niên

Hàn Quốc đã phê chuẩn Công ước ILO số 138 về độ tuổi tối thiểu được phép làm việc vào ngày 28 tháng 1 năm 1999 và Công ước số 182 về các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất vào ngày 29 tháng 3 năm 2001.[6] Pháp luật về lao động chưa thành niên ở Hàn Quốc được quy định trong nhiều văn bản như Hiến pháp, Đạo luật Tiêu chuẩn lao động, Đạo luật Giáo dục tiểu học và Trung học, Đạo luật bảo vệ trẻ em và trẻ vị thành niên, Luật quy định đạo đức các doanh nghiệp công cộng.

Pháp luật Hàn Quốc không sử dụng thuật ngữ “chưa thành niên” mà sử dụng thuật ngữ “trẻ em” (children) hoặc “vị thành niên” (adolescence), “người trẻ” (youth). Mặc dù vậy, các thuật ngữ này có sự tương đồng bởi theo quy định tại Điều 2 Đạo luật bảo vệ trẻ em và trẻ vị thành niên đã định nghĩa “Trẻ em và thanh thiếu niên trong Đạo luật này là những người dưới 18 tuổi. Trẻ em dưới 12 tuổi và thanh thiếu niên được coi là từ 12 đến 18”. Như vậy, thuật ngữ lao động chưa thành niên cũng có sự tương đồng với thuật ngữ “lao động trẻ em”, “lao động vị thành niên”.

Về độ tuổi tối thiểu

Đạo luật Tiêu chuẩn lao động của Hàn Quốc quy định độ tuổi tối thiểu lao động là 15 tuổi. Tuy nhiên, pháp luật nước này cũng cho phép trẻ em từ 13 đến 15 tuổi được phép lao động nếu được Bộ Việc làm và Lao động (MOEL) cấp giấy phép lao động theo thủ tục quy định và việc làm đó không làm cản trở tới chương trình giáo dục bắt buộc của họ.[7] Hàn Quốc rất đề cao việc học của người chưa thành niên và đưa ra nhiều quy định đảm bảo việc học của nhóm tuổi này. Theo đó, Đạo luật Giáo dục Tiểu học và Trung học của quốc gia này quy định nghiêm cấm việc tuyển dụng trẻ em nếu việc làm đó ảnh hưởng đến việc đi học chương trình giáo dục bắt buộc của các em (Điều 15).

Về việc làm và học nghề

Đạo luật tiêu chuẩn lao động Hàn Quốc quy định tương đối chi tiết các ngành nghề, công việc, các cơ sở kinh doanh cấm sử dụng lao động chưa thành niên như:[8]

-             Không sử dụng lao động dưới 18 tuổi làm việc trong hầm mỏ trừ trường hợp công việc tạm thời cần thiết để thực hiện một số nhiệm vụ nhất định như y tế, đưa tin…

-        Cấm sử dụng lao động chưa thành niên làm công việc độc hại, ảnh hưởng đến đạo đức và sức khỏe người chưa thành niên. Các nghề bị cấm bao gồm công việc áp lực cao và công việc lặn, các công việc hoặc công việc kinh doanh cấm tuyển dụng hoặc cho trẻ em dưới 18 tuổi vào làm việc, làm việc trong nhà tù và bệnh viện tâm thần, làm việc trong lò đốt và giết mổ và công việc liên quan đến dầu mỏ.

-        Các cơ sở kinh doanh cấm trẻ vị thành niên vào hoặc làm việc: các cơ sở giải trí và các quán bar khác, phòng xem video, phòng karaoke (các cơ sở kinh doanh có cơ sở vật chất cho phép trẻ vị thành niên vào sẽ không bị cấm vào), phòng điện thoại, học viện khiêu vũ, phòng khiêu vũ, các cơ sở kinh doanh có hành vi đầu cơ và các cơ sở kinh doanh có sử dụng các thiết bị tình dục.

-        Cơ sở lưu trú, cắt tóc, tắm rửa có phòng massage hoặc chia phòng riêng, bán lẻ thuốc lá, sản xuất, kinh doanh chất độc hại, quán cà phê bán vé, nơi bán rượu như quán rượu soju, quán bia, quán cà phê, v.v., cửa hàng bán đĩa nhạc, cửa hàng bán và cho thuê video, phòng trò chơi tổng hợp và cửa hàng cho thuê truyện tranh

Về học nghề, luật quy định gười sử dụng lao động không được lạm dụng người lao động đang được đào tạo, người lao động đang trong thời gian thử việc hoặc bất kỳ người học việc nào khác nhằm mục đích học hỏi kỹ năng, kỹ thuật hoặc giao họ làm công việc gia đình hoặc công việc khác không liên quan đến việc tiếp thu kỹ năng kỹ thuật (Điều 77).

Về giao kết hợp đồng lao động

Đạo luật tiểu chuẩn lao động Hàn Quốc Hàn Quốc quy định khi giao kết HĐLĐ, NSDLĐ tuyển dụng trẻ vị thành niên dưới 18 tuổi phải lưu giữ tài liệu có sự đồng ý bằng văn bản của cha mẹ hoặc người giám hộ của trẻ. Cha mẹ hoặc người giám hộ không được ép buộc trẻ vị thành niên ký HĐLĐ. Thậm chí, cha mẹ, người giám hộ hoặc Bộ Lao động và Việc làm có thể chấm dứt HĐLĐ của lao động chưa thành niên nếu xác định việc thực hiện HĐLĐ gây bất lợi cho trẻ (Điều 66, 67, 68).

Về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

Đạo luật tiêu chuẩn lao động Hàn Quốc đưa ra các biện pháp bảo vệ người chưa thành niên khi quy định rút ngắn thời gian làm việc của nhóm lao động này. Theo đó, thời giờ làm việc của lao động chưa thành niên được quy định theo độ tuổi, cụ thể, người từ 15 đến dưới 18 tuổi không được làm quá 7 giờ/ngày và 35 giờ/tuần, trừ trường hợp các bên có thoả thuận thì thời gian làm việc có thể kéo dài thêm mỗi ngày tối đa 1 giờ và 5 giờ/tuần. Người dưới 18 tuổi bị cấm làm việc từ 10 giờ tối đến 6 giờ sáng hoặc làm việc vào ngày nghỉ lễ, trừ khi người lao động đồng ý hoặc NSDLĐ được sự chấp thuận của Bộ Lao động và Việc làm (Điều 69, Điều 70). Nếu người lao động làm việc trên 15 giờ một tuần, họ được nghỉ 1 ngày hàng tuần có hưởng lương. Nếu nơi làm việc có từ 5 nhân viên trở lên thì phải đảm bảo nghỉ phép có lương hàng tháng và nghỉ phép có lương hàng năm.

Về tiền lương

 Pháp luật Hàn Quốc quy định rất cụ thể về hình thức trả lương, trả lương trong một số trường hợp đặc biệt như bị sa thải, trả lương trong một số trường hợp đặc biệt như khi ngừng việc, khi phát sinh tình huống khẩn cấp cho lao động chưa thành niên. Theo đó, NSDLĐ phải trả lương trực tiếp, bằng tiền và đầy đủ cho người chưa thành niên đang làm việc, ít nhất mỗi tháng một lần vào một ngày cố định (Điều 43). Nếu trẻ vị thành niên đang làm việc mà nghỉ việc hoặc mối quan hệ làm việc bị chấm dứt do bị sa thải thì mọi khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc và các khoản tiền khác sẽ được thanh toán trong vòng 14 ngày kể từ ngày chấm dứt (Điều 36). NSDLĐ không được trả lương cho cha mẹ của người lao động chưa thành niên (Điều 68). Nếu trẻ em đang làm việc không có khả năng lao động vì lý do của NSDLĐ thì được trả 70% mức lương bình quân (Điều 46). Nếu xảy ra tình huống khẩn cấp như bệnh tật hoặc tai nạn và trẻ vị thành niên đang làm việc yêu cầu trả lương ngay cho công việc đã thực hiện trước ngày yêu cầu để trang trải các chi phí liên quan thì NSDLĐ phải trả lương trước ngày trả lương (Điều 45).

Về xử lý vi phạm pháp luật

Đạo luật tiêu chuẩn lao động Hàn Quốc quy định các hành vi vi phạm có thể bị phạt từ 5 năm đến tù chung thân (Điều 7 (1)). Ngoài ra, Đạo luật bảo vệ vị thành niên cấm chủ các cơ sở giải trí thuê người dưới 19 tuổi và áp dụng mức án tù lên tới ba năm và phạt tiền lên tới 20 triệu won (17.810 USD) nếu vi phạm (Điều 5, 24, 50 Đạo luật bảo vệ trẻ vị thành niên).

3.         Pháp luật Nhật Bản về lao động chưa thành niên

Nhật Bản là quốc gia đông thứ 11 thế giới, đồng thời là một trong những quốc gia có mật độ dân số và đô thị hóa cao nhất. Khoảng 3/4 địa hình của Nhật Bản là đồi núi. Theo số liệu được Bộ Nội vụ và Truyền thông công bố hàng năm vào ngày lễ Trẻ em 5/5 thì tính đến ngày 1/4/2024, dân số trẻ em dưới 15 tuổi của Nhật Bản là 14 triệu người, chiếm 11,3% tổng dân số.[9] Pháp luật Nhật Bản không sử dụng thuật ngữ “chưa thành niên” mà sử dụng thuật ngữ “trẻ em”. Điều 4 Luật Phúc lợi trẻ em Nhật Bản định nghĩa “trẻ em là bất kỳ ai dưới 18 tuổi”. Giáo dục bắt buộc ở Nhật Bản bắt đầu từ 6 tuổi đến 15 tuổi. Thêm vào đó, Nhật Bản đã phê chuẩn Công ước số 138 về độ tuổi tối thiểu và Công ước số 182 về các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất. Các nội dung của hai Công ước trên được nội luật hóa trong Đạo luật Tiêu chuẩn Lao động của Nhật Bản. Các quy định liên quan đến lao động chưa thành niên được quy định tương đối cụ thể trong đạo luật này. Cụ thể:

Về độ tuổi tối thiểu

Theo Điều 56 Đạo luật Tiêu chuẩn Lao động Nhật Bản thì độ tuổi tối thiểu tham gia lao động là 15 tuổi. Tuy nhiên, pháp luật nước này cũng quy định trẻ em từ 13 tuổi trở lên có thể được thuê làm những công việc nhẹ nhàng ngoài giờ học và không gây tổn hại đến sức khỏe, phúc lợi của trẻ nếu được cơ quan chính phủ liên quan cho phép. Trẻ dưới 13 tuổi không được phép làm việc kể cả với công việc nhẹ nhàng. Một ngoại lệ khác là được tuyển dụng trẻ em làm công việc sản xuất phim điện ảnh và biểu diễn sân khấu thì không phụ thuộc vào độ tuổi nhưng phải được sự cho phép của cơ quan chính phủ có liên quan.

Về công việc trẻ em được làm, các công việc trẻ em được làm có thể được chia thành ba loại, bao gồm: công việc nguy hiểm, lao động trẻ em và trẻ em làm việc theo độ tuổi của trẻ. Cụ thể:

-        Công việc nguy hiểm: nghiêm cấm trẻ em dưới 18 tuổi làm những công việc gây tổn hại đến sức khỏe, sự an toàn hoặc đạo đức của trẻ em.

-   Lao động trẻ em: độ tuổi tối thiểu làm việc là 15 tuổi; người 13 tuổi có thể được tuyển dụng làm một công việc liên quan đến một hoạt động kinh doanh khác với một hoạt động kinh doanh quy định trong Phụ lục 1 của Đạo luật Tiêu chuẩn lao động liên quan đến lao động nhẹ không gây tổn hại đến sức khỏe và phúc lợi của trẻ, với sự cho phép của cơ quan chính phủ có liên quan; công việc sản xuất phim điện ảnh và biểu diễn sân khấu (Điều 56)

-        Trẻ em làm việc: trẻ em có thể làm việc sau khi đủ độ tuổi lao động tối thiểu là 15 tuổi (sau khi hoàn thành chương trình giáo dục bắt buộc), bao gồm cả công việc toàn thời gian và công việc bán thời gian khi đang học trung học; Trẻ em từ 13 đến 15 tuổi (học sinh trung học cơ sở) có thể được thuê làm công việc nhẹ nhàng không gây tổn hại đến sức khỏe và phúc lợi của trẻ ngoài giờ học với sự cho phép của cơ quan chính phủ liên quan; Trẻ em dưới 15 tuổi có thể được tuyển dụng vào các doanh nghiệp sản xuất phim điện ảnh và biểu diễn sân khấu, với sự cho phép của cơ quan chính phủ liên quan; Chủ sở hữu duy nhất (tự kinh doanh).

-        NSDLĐ không được cho phép người dưới 18 tuổi lau chùi, tra dầu, kiểm tra hoặc sửa chữa bộ phận nguy hiểm của máy móc hoặc thiết bị truyền tải điện khi máy đang hoạt động; đeo, tháo dây đai, dây dẫn động của máy, thiết bị truyền lực trong khi máy đang hoạt động; vận hành cần cẩu; hoặc tham gia vào bất kỳ hoạt động nguy hiểm nào khác theo quy định của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi; không được thực hiện các hoạt động có liên quan đến việc xử lý vật nặng theo quy định của Lệnh của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi; Không được phép để người dưới 18 tuổi tham gia vào các hoạt động liên quan đến xử lý chất độc, chất có hại hoặc chất gây thương tích khác hoặc chất nổ, dễ cháy; hoạt động ở nơi phát tán bụi hoặc bột hoặc nơi tạo ra khí hoặc bức xạ độc hại hoặc ở nơi có nhiệt độ hoặc áp suất cao; hoặc bất kỳ hoạt động nào khác ở nơi gây nguy hiểm cho sự an toàn, sức khỏe hoặc phúc lợi.

          Về giao kết hợp đồng lao động

          Đối với việc tuyển dụng trẻ em dưới 18 tuổi NSDLĐ phải lưu giữ tại nơi làm việc giấy chứng nhận đăng ký gia đình xác nhận độ tuổi của trẻ em dưới 18 tuổi. Đối với trẻ em dưới 13 tuổi được tuyển dụng theo Điều 56, NSDLĐ phải lưu giữ tại nơi làm việc giấy chứng nhận do người đứng đầu trường học của trẻ đó cấp xác nhận rằng việc làm không cản trở việc trẻ đi học hoặc văn bản thể hiện sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp của đứa trẻ (Điều 57. Nghiêm cấm cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp của trẻ vị thành niên ký kết HĐLĐ thay cho trẻ vị thành niên. Cha mẹ, người giám hộ hợp pháp của trẻ vị thành niên hoặc cơ quan chính phủ có liên quan có thể hủy HĐLĐ trong tương lai nếu họ cho rằng điều đó gây bất lợi cho trẻ vị thành niên (Điều 58).

     Về tiền lương

    Người chưa thành niên có thể đòi tiền lương của mình. Pháp luật quốc gia này cũng nghiêm cấm cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp của trẻ vị thành niên thu tiền lương của trẻ vị thành niên thay cho trẻ (Điều 59).

     Về thời giờ làm việc, trẻ em dưới 15 tuổi được làm việc tối đa 40 giờ/tuần và 7 giờ/ngày bao gồm cả giờ học không tính thời gian nghỉ giải lao (Điều 60). NSDLĐ không được phép sử dụng người dưới 18 tuổi làm việc trong khoảng thời gian từ 22h đến 5 giờ sáng trừ trường hợp trẻ vị thành niên là nam giới từ 16 tuổi trở lên làm việc theo ca (Điều 61 (1)). Ngoài ra, Đạo luật này còn quy định không được phép yêu cầu trẻ em dưới 15 tuổi làm việc từ 8 giờ tối đến 5 giờ sáng (Điều 61(5)).

Ở Nhật Bản, tình trạng vi phạm Đạo luật Tiêu chuẩn Lao động đối với trẻ vị thành niên cũng ít nhiều còn tồn tại. Năm 2015, có 297 doanh nghiệp được báo cáo, trong đó chỉ có 4 doanh nghiệp được chuyển giao cho cơ quan công tố. Các hành vi vi phạm về giờ làm việc và làm việc vào ban đêm diễn ra tại các cửa hàng bán lẻ và nhà hàng. Những vi phạm về độ tuổi tối thiểu được phát hiện chủ yếu liên quan đến sản xuất phim, biểu diễn sân khấu. Các vi phạm về sử dụng lao động vị thành niên làm công việc nguy hiểm được phát hiện trong ngành xây dựng.[10]

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.         ACE -Action against Child Exploitation (2019), Child Labour Exists in Japan: Its Forms and Cases, https://acejapan.org/wp/wp-content/uploads/2020/08/ACE_Report_Child_Labour_in_Japan(E).pdf

2.         Bản Quy tắc về bảo vệ người chưa thành niên bị tước quyền tự do của Liên hợp quốc thông qua ngày 14/12/1990

3.         Bongsoo Jung (2020), Korean labor law and working conditions for minors, https://www.linkedin.com/pulse/korean-labor-law-working-conditions-minors-bongsoo-jung

4.         Đạo luật Tiêu chuẩn lao động Hàn Quốc

5.         Dữ liệu Nhật Bản,

 https://www.nippon.com/en/japan-data/h01984/#:~:text=This%20is%20less%20than%2040,May%205%20Children's%20Day%20holiday.

6.         ILO, Ratifications by Country, http://www.ilo.org/ilolex/cgi-lex/ratifce.pl?Korea.

7.         Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Lao động chưa thành niên và những vấn đề pháp lý đặt ra, kỷ yếu hội thảo khoa học