Chánh án TANDTC

Chánh án TANDTC
NGUYỄN HÒA BÌNH

Bài phát biểu của đồng chí Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Bộ chính trị, Chủ tịch nước tại Lễ kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống ngành tòa án nhân dân (13/9/1945 – 13/9/2010)

BÀI PHÁT BIỂU CỦA ĐỒNG CHÍ NGUYỄ

Thưa các Đồng chí Lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao và các Đại biểu!

 

Hôm nay, trong không khí cả nước phấn khởi chào mừng các ngày Lễ lớn của đất nước và thi đua lập thành tích hướng tới Đại lễ 1000 năm Thăng Long- Hà Nội và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Tòa án nhân dân tối cao tổ chức Lễ kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống của ngành Tòa án nhân dân (13/9/1945 - 13/9/2010). Trước hết, thay mặt Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Tôi nhiệt liệt chúc mừng toàn thể cán bộ, công chức ngành Tòa án nhân dân nhân với ngày truyền thống vẻ vang của ngành. Chúc toàn thể các đồng chí cán bộ, công chức ngành Tòa án nhân dân đã và đang công tác cùng gia đình mạnh khỏe, hạnh phúc và hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.

 

Thưa các đồng chí,  

 

Ngay sau khi giành được chính quyền, lập ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa- Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á, một trong những nhiệm vụ  cực kỳ quan trọng của Đảng và Nhà nước ta là xây dựng, kiện toàn bộ máy nhà nước và hệ thống chính trị để bảo vệ những thành quả to lớn của cách mạng, chống “thù trong, giặc ngoài” và tiến hành công cuộc kiến thiết, xây dựng đất nước theo chủ trương, chính sách của Đảng, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của toàn thể nhân dân lao động. Chính vì vậy, ngày 13 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 33C/SL về việc thiết lập các Tòa án quân sự, những hạt nhân đầu tiên của ngành Tòa án nhân dân. Kể từ đó đến nay, ngành Tòa án nhân dân đã có 65 năm xây dựng và phát triển. Với chức năng, nhiệm vụ được giao, trong 65 năm qua,  dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngành Tòa án nhân dân đã quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước trong công tác xét xử và đã có những đóng góp to lớn trong sự nghiệp cách mạng vĩ đại đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc, xây dựng đất nước theo con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.

 

Ngay từ những ngày đầu được thành lập, trong điều kiện Nhà nước mới ra đời còn non trẻ, nạn đói đe dọa, các lực lượng phản động ráo riết hoạt động chống phá cách mạng và trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn mọi mặt, các Tòa án quân sự và Tòa án binh đã có nhiều cố gắng, khắc phục muôn vàn khó khăn, thử thách, giữ vững bản chất, vai trò là Tòa án cách mạng của chính quyền chuyên chính vô sản để tập trung xét xử các đối tượng phản động, việt gian bán nước, có nhiều nợ máu với nhân dân, qua đó phục vụ kịp thời các yêu cầu, nhiệm vụ chính trị trong việc trấn áp bọn phản cách mạng, bảo vệ chính quyền dân chủ nhân dân non trẻ, bảo vệ sức mạnh và kỷ luật quân đội. Tiếp theo, trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, hệ thống Tòa án nhân dân tiếp tục được kiện toàn theo chủ trương của Đảng và Nhà nước về cải cách tư pháp và luật tố tụng nhằm bảo đảm nguyên tắc dân chủ trong tổ chức và hoạt động Tòa án nhằm bảo đảm cho Tòa án nhân dân trở thành một công cụ sắc bén của nền chuyên chính vô sản, phục vụ lợi ích của Nhà nước và nhân dân được tốt hơn. Thời kỳ này, Tòa án các cấp đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan bảo vệ pháp luật khác và các ngành, các cấp tập trung tổ chức thực hiện tốt chức năng xét xử và nhiệm vụ giữ gìn, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần quan trọng vào việc hoàn thành các nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam. Trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là kể từ khi thực hiện đường lối đổi mới đất nước, ngành Tòa án nhân dân đã quán triệt và nghiêm túc triển khai thực hiện các Nghị quyết của Đảng và Quốc hội, từng bước đổi mới tổ chức và hoạt động, tăng cường củng cố, kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của các Tòa án để tập trung nâng cao chất lượng xét xử và các mặt công tác khác, góp phần vào việc bảo vệ pháp luật, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, tạo hành lang pháp lý an toàn cho các hoạt động kinh tế, xã hội phát triển, ổn định chính trị; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.

 

Đặc biệt, trong những năm gần đây, quán triệt chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng về cải cách tư pháp và thực hiện các Nghị quyết số 08/NQ-TW ngày 02 tháng 01 năm 2002 của Bộ Chính trị về “Một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới” và Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02 tháng 6 năm 2005 của Bộ Chính trị về “Chiến lược cải cách tư pháp” đến năm 2020”, ngành Tòa án nhân dân tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, tổ chức thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao, nhất là các nhiệm vụ về cải cách tư pháp. Ngành Tòa án đã tổ chức quán triệt và thực hiện nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cụ thể là các nghị quyết, chỉ thị liên quan đến tổ chức hoạt động của ngành. Tòa án nhân dân tối cao đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị trong ngành đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng giải quyết xét xử các loại vụ án; nâng cao chất lượng tranh luận tại phiên tòa; giải quyết về cơ bản những đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm bức xúc, kéo dài; tham gia tích cực công tác xây dựng pháp luật; tăng cường công tác tổng kết thực tiễn xét xử và nâng cao chất lượng hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật; chủ động hoàn thành việc tăng thẩm quyền xét xử cho các Tòa án cấp huyện; tập trung củng cố, kiện toàn xây dựng đội ngũ cán bộ, Thẩm phán trong sạch, vững mạnh về phẩm chất chính trị, đạo đức và chuyên môn, nghiệp vụ; từng bước cải thiện cơ sở vật chất, điều kiện làm việc; mở rộng quan hệ quốc tếBằng những giải pháp này, tổ chức và hoạt động của ngành Tòa án nhân dân ngày càng có nhiều chuyển biến, tiến bộ rõ rệt. Về cơ bản, chất lượng công tác xét xử các loại vụ án ngày càng bảo đảm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; hạn chế ở mức thấp các vụ án xét xử có oan sai nghiêm trọng; tỷ lệ án tồn đọng và các bản án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Tòa án năm sau đã thấp hơn năm trước. Bên cạnh những kết quả đã đạt được trong công tác chuyên môn nghiệp vụ, ngành Tòa án nhân dân cũng đã có nhiều tiến bộ trong công tác xây dựng ngành, từng bước khắc phục được tình trạng thiếu, yếu về đội ngũ cán bộ và cơ sở vật chất của Tòa án các cấp. Cho đến nay, đội ngũ cán bộ, công chức Tòa án đã có sự trưởng thành cả về số lượng và chất lượng; hầu hết có lập trường tư tưởng vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, được đào tạo tương đối cơ bản, có trình độ, năng lực, về cơ bản đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ. Công tác quy hoạch, rà soát, đánh giá, luân chuyển, phân cấp quản lý, đào tạo, chế độ đãi ngộ cho cán bộ Tòa án tiếp tục được tăng cường. Cơ sở vật chất, điều kiện và phương tiện làm việc của Tòa án các cấp đã có sự quan tâm xây dựng, đầu tư và cải thiện đáng kể. Việc thực hiện tốt công tác xây dựng ngành không chỉ phục vụ cho các hoạt động thường xuyên của ngành mà còn tạo ra những điều kiện thuận lợi để tiến tới tổ chức lại hệ thống Tòa án nhân dân theo tinh thần cải cách tư pháp.

 

Bên cạnh việc tổ chức thực hiện tốt công tác xét xử và công tác xây dựng ngành, ngành Tòa án nhân dân cũng đã triển khai thực hiện có hiệu quả và có nhiều đóng góp quan trọng đối với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật của nước ta. Nhiều nội dung quan trọng trong tổng kết thực tiễn xét xử hàng năm trước đây và những nghị quyết hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật thời gian qua của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã được pháp điển hóa thành những quy định quan trọng của pháp luật hình sự, dân sự, tố tụng hình sự, tố tụng dân sự và tố tụng hành chính. Công tác hợp tác quốc tế của ngành triển khai có hiệu quả, tạo sự hiểu biết, giúp đỡ lẫn nhau trong lĩnh vực tư pháp giữa Việt Nam với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới, qua đó góp phần củng cố, tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị và hòa bình của nhân dân Việt Nam với bạn bè quốc tế. Ngành Tòa án nhân dân cũng đã tích cực hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, tich cực phát động và gắn phong trào thi đua yêu nước xuyên suốt trong ngành là “Phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư’ với phương châm “gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân” theo lời dạy của Bác với cuộc vận động nói trên, tạo ra không khí thi đua sôi nổi trong toàn ngành, thực sự là động lực thúc đẩy việc nâng cao chất lượng, hiệu quả các mặt công tác của Tòa án các cấp.  

 

Ngành Tòa án nhân dân có được những đóng góp, thành tích nói trên là do, một mặt, có sự quan tâm  chỉ đạo, lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và Quốc hội, sự phối hợp chặt chẽ của các ngành, các cấp và đặc biệt là sự ủng hộ của đông đảo quần chúng nhân dân; mặt khác, có sự phấn đấu, nỗ lực cố gắng không ngừng của các thế hệ đảng viên, cán bộ, công chức Tòa án các cấp và vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của Ban cán sự Đảng và các đồng chí lãnh đạo Tòa án các cấp qua các thời kỳ. Đặc biệt, trong nhiệm kỳ này, Ban cán sự Đảng Tòa án nhân dân tối cao đã có nhiều cố gắng, tập thể Ban cán sự Đảng đã đoàn kết, thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế hoạt động của Ban cán sự, đã có nhiều giải pháp, đề án  công tác đảm bảo cho việc lãnh đạo, chỉ đạo toàn ngành khắc phục khó khăn, hạn chế, thiếu sót, thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao..

 

Như vậy, trong suốt quá trình 65 năm xây dựng và phát triển, dù trong bất cứ thời điểm hoặc hoàn cảnh nào, ngành Tòa án nhân dân luôn nỗ lực phấn đấu, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó. Đồng thời, thông qua hoạt động của mình, các Tòa án đã có những đóng góp quan trọng vào việc bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm an ninh chính trị và trật tư an toàn xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân, phục vụ kịp thời việc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chiến lược của đất nước qua các thời kỳ. Với những đóng góp cho sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước và với những thành tích, tiến bộ đạt được trong 65 năm qua, ngành Tòa án nhân dân có quyền tự hào về truyền thống vẻ vang của mình và xứng đáng với các phần thưởng cao quý mà Đảng và Nhà nước đã tặng thưởng Huân chương Sao vàng và Huân chương Hồ Chí Minh cho ngành Tòa án nhân dân. Trên tinh thần này, thay mặt các đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi xin ghi nhận, biểu dương công lao to lớn của toàn thể đội ngũ cán bộ, công chức Tòa án các cấp qua các thế hệ và một lần nữa xin chúc mừng và mong các đồng chí giữ vững và phát huy truyền thống vẻ vang của ngành để tiếp tục có những đóng góp to lớn hơn nữa vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

 

Thưa các đồng chí,

 

Ngày hôm nay, các đồng chí tổ chức lễ kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống của ngành Tòa án nhân dân, ôn lại quá trình 65 năm xây dựng và trưởng thành, các đồng chí có quyền tự hào với những thành tích đã đạt được. Tuy nhiên, với trọng trách được giao, thì trách nhiệm và nhiệm vụ của ngành Tòa án nhân dân trước Đảng, Nhà nước và nhân dân trong tình hình hiện nay là rất nặng nề. Với vị trí trung tâm trong hệ thống tư pháp của nước nhà, cơ quan Tòa án phải thật sự là chỗ dựa của nhân dân trong việc bảo vệ công lý, đồng thời phải là công cụ hữu hiệu bảo vệ pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa, đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm và vi phạm pháp luật, góp phần hiện thực các mục tiêu của công cuộc cải cách tư pháp theo Nghị quyết số 49/NQ-TW của Bộ Chính trị là “xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; hoạt động tư pháp mà trọng tâm là hoạt động xét xử được tiến hành có hiệu quả và hiệu lực cao”. Để hoàn thành tốt các nhiệm vụ của ngành Tòa án nhân dân trong thời gian tới, Tôi hoàn toàn nhất trí với phương hướng, nhiệm vụ công tác của ngành Tòa án nhân dân mà đồng chí Bí thư Ban cán sự Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao vừa trình bày; đồng thời, Tôi nhấn mạnh với các đồng chí một số điểm như sau:

 

Thứ nhất, bên cạnh những tiến bộ đã đạt được, ngành Tòa án nhân dân vẫn còn những mặt tồn tại, hạn chế như tình trạng án bị cải, sửa tuy ít nhưng không giảm mà có xu hướng tăng, vẫn còn án tồn đọng, đặc biệt ở khâu xem xét đơn yêu cầu theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm; việc nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa chưa được thực hiện đầy đủ ở các cấp Tòa án khác nhau; việc tuyển chọn, xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ đã làm được khá nhiều, nhưng so với yêu cầu vẫn chưa đáp ứng; đội ngũ cán bộ, đặc biệt là đội ngũ Thẩm phán còn thiếu và yếu (thiếu đến 10%), trình độ chuyên môn không đồng đều; cơ sở vật chất của các Tòa án chưa được đầu tư đúng mức. Đây là những vấn đề mà ngành Tòa án nhân dân cần kiên quyết khắc phục trong thời gian tới để tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác, đáp ứng yêu cầu công tác xét xử trong tình hình hiện nay, xứng đáng với niềm tin cậy của Đảng, Nhà nước, nhân dân và truyền thống vẻ vang của ngành.

 

Thứ hai, hiện nay, trong điều kiện an ninh, trật tự xã hội còn phức tạp, tình hình tội phạm có xu hướng gia tăng, chúng ta lại đang xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, các cơ quan bảo vệ pháp luật có vai trò rất quan trọng góp phần bảo vệ vững chắc chế độ xã hội chủ nghĩa. Tòa án là trung tâm của các cơ quan tư pháp, do vậy, việc xây dựng Tòa án trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó là nhiệm vụ hàng đầu có ý nghĩa quyết định. Tòa án các cấp cần xây dựng đội ngũ cán bộ thật sự bảo đảm tiêu chuẩn không chỉ về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn cả về phẩm chất chính trị, đạo đức và bản lĩnh thì mới đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn tiếp theo. Tới đây, Tòa án sẽ được giao thêm thẩm quyền xét xử các khiếu kiện hành chính theo tinh thần cải cách tư pháp  thì cán bộ Tòa án, trước hết là Thẩm phán phải có trình độ và bản lĩnh thì mới xét xử tốt được, mới vững tâm xét xử những vụ án có liên quan đến các cơ quan và cán bộ chính quyền các cấp.

 

Thứ ba, thực hiện nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp, vừa qua ngành Tòa án nhân dân đã hoàn thành đúng lộ trình và yêu cầu của việc tăng thẩm quyền cho các Tòa án nhân dân cấp huyện. Việc xét xử ở cấp Tòa án này là rất quan trọng, nếu không được chú ý sẽ dễ có oan, sai. Do vậy, cần có sự chỉ đạo và đầu tư mạnh cả về nguồn lực cán bộ và cơ sở vật chất cho Tòa án cấp huyện để việc xét xử ngay từ cấp sơ thẩm bảo đảm chất lượng, đúng pháp luật thì nhất định sẽ khắc phục được oan, sai; đồng thời, đây cũng là chuẩn bị một bước cho việc thành lập Tòa án sơ thẩm khu vực sau này.

 

Thứ tư, trong điều kiện hệ thống pháp luật đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện, nhiều vấn đề còn đang vướng mắc trong khi đó việc xét xử của Tòa án phải tuân theo pháp luật. Vì vậy, cần chú trọng hơn đến nhiệm vụ tổng kết và hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật. Đây phải được coi là nhiệm vụ quan trọng của Tòa án nhân dân tối cao vì hiện vẫn còn nhiều vấn đề về hình sự, dân sự và tố tụng rất cần có hướng dẫn để các cấp Tòa án áp dụng thống nhất. Thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ là một trong những giải pháp, điều kiện cơ bản để Tòa án các cấp nâng cao chất lượng xét xử.

 

Thứ năm, về công tác quản lý cán bộ, Tòa án các cấp cần tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho đội ngũ cán bộ, công chức, bảo đảm giữ gìn phẩm chất chính trị, đạo đức xứng đáng với vai trò và vị thế của người Thẩm phán trong xã hội. Cán bộ, công chức Tòa án phải đầu tầu, gương mẫu trong việc thực hiện chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có nhiều hành động thiết thực thi đua yêu nước, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

 

Thứ sáu, về việc đẩy mạnh thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp, vừa qua Bộ Chính trị đã có ý kiến chỉ đạo và kết luận về Đề án đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa án, viện kiểm sát và cơ quan điều tra theo Nghị quyết số 49 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020. Tòa án nhân dân tối cao đã rất tích cực tham gia xây dựng đề án này. Một số nội dung quan trọng của Đề án sẽ được kiến nghị bổ sung vào dự thảo các văn kiện trình Đại hội XI của Đảng nhằm tạo sự đồng thuận và quyết tâm chính trị của Đảng trong việc đẩy mạnh thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp. Việc thực hiện thành công Đề án sẽ là điều kiện thuận lợi cho ngành Tòa án nâng cao năng lực và vị thế của mình, góp phần xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của  nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, đồng thời tạo bước phát triển mới của ngành Tòa án nhân dân. Đây là nhiệm vụ lớn, rất quan trọng. Vì vậy, ngay từ bây giờ, ngành Tòa án cần đầu tư nhân lực, công sức, trí tuệ để xây dựng các đề án có liên quan, nghiên cứu, đề xuất phương án cụ thể hóa nội dung của Đề án, trình các cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật để tổ chức thực hiện; phối hợp với các cơ quan hữu quan nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo điều kiện động viên, khuyến khích đội ngũ cán bộ, công chức tích cực phấn đấu thực hiện tốt nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

 

Thưa các đồng chí,

 

Với truyền thống vẻ vang và tự hào của ngành Tòa án nhân dân; với ý thức trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và nhân dân; với tinh thần đoàn kết, nhất trí và nỗ lực cố gắng khắc phục khó khăn của toàn thể đội ngũ cán bộ, công chức Tòa án các cấp, Tôi hy vọng và tin tưởng rằng ngành Tòa án nhân dân sẽ hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ chính trị được giao, tiếp tục có sự phát triển cao hơn nữa và xứng đáng với trọng trách, nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

 

Một lần nữa, Tôi xin chúc các đồng chí và gia đình sức khỏe, hạnh phúc và thành đạt. Chúc ngành Tòa án nhân dân đạt nhiều thành tích xuất sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

 

Các bài viết khác